v1.30d

Ik behandel het volgende idee: dat mensen die hun eigen leven beëindigen een volgend leven zullen moeten beleven waarin ze de problemen en moeiten, ¹ waarvan ze verlossing zochten door zelfdoding, opnieuw zullen moeten beleven en dan een nieuwe kans krijgen om ze te doorstaan, als nieuwe poging om een leven met een vooraf bepaald doel of vastgestelde uitdaging te volvoeren. Zoals in een computerspelletje waarin je een karakter door een wereld van uitdagingen moet sturen waarbij het maken van een fout (“game over”) erin resulteert dat je wordt terugzet naar de beginsituatie, om een nieuwe poging te gaan doen.

In mijn studie naar het fenomeen nabij-de-dood-ervaring (afgekort: NDE) ben ik enkele keren in aanraking gekomen met verhalen van mensen die een NDE kregen als gevolg van een (mislukte) poging tot zelfdoding, en sedertdien, als gevolg van deze geestelijke ervaring, geloven in dit idee. Hiernaast zijn er ook “spiritueel werkers” zoals mediums (die beweren contact te kunnen maken met buitenaardse wezens zoals engelen of met de zielen van overleden personen) die dit idee geloven en verkondigen.

Dit idee veronderstelt enkele andere levensbeschouwelijke ideeën, namelijk (a) dat een mens een zogenaamde ziel heeft (wat ongeveer synoniem is met ‘bewustzijn’) die los van een aards lichaam kan bestaan; (b) reïncarnatie, dat veronderstelt dat een ziel meerdere menselijke levens doormaakt; en (b) de idee van een zogenaamd ‘zielsplan’, wat inhoudt dat iemands leven in grote lijnen is ontworpen en vastgesteld en een bepaalde missie voor de ziel is gedefinieerd. ² Er wordt door sommigen ook geloofd dat deze zielsmissie volbracht móet worden. Zo niet in dit leven, dan wel in een volgend leven.

Het genoemde idee heeft, sinds ik het eerstmaals tegenkwam, bij tijden gevoelens van grote angst, frustratie, afschuw en hopeloosheid bij mij veroorzaakt. Ik werk enkele gevoelens en gedachten verder uit:

• Ik voel me onzeker. Want er wordt mij voorgesteld dat er vaststaande mechanismen zijn waardoor mijn handelingen automatisch bepaalde specifieke en uiterst vergaande consequenties zullen veroorzaken, terwijl mij niet de gelegenheid geboden wordt om te verifiëren of de gegeven voorstelling van zaken reëel is, en mij niet het inzicht wordt verschaft om te begrijpen waarom de voorgestelde gang van zaken is zoals die beweerd wordt te zijn.
• Ik voel me niet gerespecteerd, doordat mij geen mogelijkheid aangereikt wordt, en ik ook op eigen initiatief geen mogelijkheid kan vinden, om over deze zaken te communiceren met de machthebbende persoon die de voorgestelde situatie construeert of faciliteert.
• Ik voel me gemanipuleerd, want als ik zelfdoding overweeg dan wordt ik gedwongen te kiezen uit een beperkte set van opties die ieder verwerpelijk zijn, terwijl er andere, goede opties denkbaar zijn.
• Ik voel me gevangen en depressief. Immers, dit idee impliceert dat er geen uitweg mogelijk is van de moeite die ik doormaakt. Ik hebt twee slechte keuzes: ofwel me door het leven blijven slepen, ofwel stoppen met leven en later nog een keer dezelfde ellende doormaken. Een duivels dilemma. Eigenlijk is dit depressie want het is het ervaren van een staat van onderdrukking.
• Ik voel me existentieel onvrij. Dat wil zeggen: ik voel me onvrij om te kiezen of ik wil leven; onvrij om te kiezen vóór het leven. Ik voel me gedwóngen om te leven, uit motivatie om de voorgestelde consequenties van zelfdoding te voorkomen.
• Mijn leven verliest alle glans. Doordat ik in beginsel mij gedwongen of gemanipuleerd voel om te leven, leef ik met tegenzin. Het is voor mij op die manier niet mogelijk om te genieten van het leven. Er is immers een weerstand op het meest diepe niveau van mijn bestaan. Er is een principiële blokkade die mij verhindert om me veilig en dankbaar te voelen. Het leven is op deze manier geen geschenk, dus leven uit dankbaarheid is onmogelijk.
• Ik voel me verwaarloosd door de mensen die dit idee geloven en accepteren. Blijkbaar kunnen zij niet op waarde schatten hoe erg de uitputting is of hoe groot het lijden is dat is doorgemaakt door een mens die zichzelf heeft gedood (of een persoon die overweegt dat te doen). Blijkbaar hebben zij onvoldoende compassie om verlossing te gunnen aan een mens die zelfdoding pleegt. Blijkbaar identificeren zij zich dermate weinig met mensen, die volgens dit idee gedwongen worden om onbevattelijk lijden door te maken, om in opstand te komen tegen deze manier van omgaan met mensen. Blijkbaar steunen zijn spirituele dictatuur.

• De hierboven genoemde sentimenten en gedachten werken blokkerend. Ze zijn dermate allesomvattend en ernstig dat ze onmogelijk terzijde geschoven kunnen worden. Het zijn geen bijzaken. Het zijn hoofdzaken. Het betreft immers fundamentele spirituele zaken. Deze dingen moeten in orde gemaakt worden vóórdat mijn geest vrij en veilig is om zich met andere dingen bezig te houden. Dit idee frustreert dus niet slechts iemands welzijn, maar bovendien ook diens bijdrage aan het welzijn van de wereld, en óók diens spirituele groei.
• Het lijden dat gepaard gaat met genoemde gedachten en sentimenten komt bóvenóp het lijden dat een persoon suïcidaal doet zijn. In plaats van de suïcidale persoon te sterken en te troosten, maakt dit idee diens situatie pijnlijker en beknellender.
• Het idee impliceert dat er een mechanisme is dat automatisch kiest wat er met een mens of met diens ziel gebeurt. Het heeft een simplistisch, dwangmatig en onpersoonlijk karakter, wat ik niet passend vind voor de omgang met intelligente, bewuste, veranderlijke wezens. Het wettische karakter blijkt uit de terminologie, in het spreken over een ziels-contract. Nu is een contract op zich geen slecht verschijnsel. Ik mis hier echter de ruimte voor voortschrijdend inzicht. Dit idee impliceert dat het onmogelijk is om het eerder voorgenomen plan (de ‘levensmissie’ of ‘zielsmissie’) te wijzigen, te annuleren, of opnieuw op te stellen. Het zielsplan werkt als een ‘wet van Meden en Perzen’ die niet herroepen kan worden. Dat vind ik niet passend bij een wijze omgang met het leven. Immers, iemand die wat geestelijke volwassenheid heeft, is in staat om eigen opvattingen opnieuw onder de loep te nemen en zichzelf te corrigeren. Daarnaast zijn onverwachte effecten en het opdoemen van nieuwe perspectieven eigen aan het karakter van het leven. Het is onverstandig om deze buiten te sluiten van je plannen.

• Er wordt verondersteld dat mijn ziel een “contract heeft ondertekend” betreffende een leven wat ik niet wíl als ik in suïcidale toestand ben. Ik, zoals ik mezelf ken, zou dat contract niet ondertekend hebben; dat zou ik dwaas en stompzinnig vinden. Dus ik herken mijzelf simpelweg niet in die zogenaamde “ziel van mij” die verondersteld wordt een contract te hebben getekend. Ik identificeer me niet met personen die het zogenaamde contract hebben opgesteld en/of ondertekend, net zomin als in de hypothetische situatie dat iemand mij nu een contract zou voorhouden waarin allerlei ongunstige bepalingen staan, en zou beweren dat ik dat contract ooit heb ondertekend, terwijl er een krabbel onderstaat die niet herkenbaar is als mijn handtekening, en ik me niet kan herinneren ooit zoiets ondertekent te hebben.
• Er wordt verondersteld dat het “ziels-contract” ten dienste staan van het regisseren van levenservaringen ten behoeve van spirituele groei. Echter, deze hele constructie ontbeert de belangrijkste kenmerken van geestelijke gezondheid en volwassen spiritualiteit; want zoals ik reeds uiteenzette, ontbreken er basale structuren: existentiële vrijheid, ruimte om terug te komen op een keuze, ruimte voor overleg, transparantie over het grotere verhaal waarvan dit gebeuren deel uitmaakt, en mogelijkheid tot communicatie met machthebbenden. Het klopt simpelweg niet om te beweren dat je iemand in een situatie plaatst met de bedoeling om diegene spirituele waarden te laten leren, terwijl de meest basale spirituele waarden ontbreken in de manier waarop die “leeromgeving” ingericht wordt.
• De deprimerende en frustrerende effecten van dit idee maken iemand minder in staat om spirituele vaardigheden zoals compassie, hulp en dankbaarheid te beoefenen – terwijl het juist de bedoeling was dat iemand deze zou ontwikkelen. Iemand die door geloof in dit idee bekneld wordt in zijn geestelijke vrijheid, schiet zichzelf in de voet, bij wijze van spreken. Het verkondigen van dit idee is dus tegenstrijdig met haar eigen doelen.
• Deze voorstelling van zaken is mechanistisch en deterministisch van aard. Dat lijkt me nogal simplistisch, vergeleken met de verfijndheid die elders in het universum zichtbaar is. De automatische, onwrikbare aard, en het gebrek aan ruimte voor voortschrijdend inzicht, passen mijns inziens niet bij intelligentie. Het “ziels-contract idee” veronderstelt dat iemands levensdoel kan zijn om ervaringen van lijden op te doen, niet om hun instrumentele waarde, maar omdat er intrinsieke waarde aan gehecht wordt. Daarbij zie ik niet in waarom dat dwangmatig volvoerd moet worden als tijdens de uitvoering van het levensplan blijkt dat het niet de moeite waard is.

Ik verwerp dit idee. Het is simpelweg van de pot gerukt. Geloof in dit idee door iemand die suïcidaal is, stapelt lijden op lijden. Het heeft extreem frustrerende uitwerkingen doordat het de meest basale geestelijke behoeftes zoals existentiële vrijheid, compassie en praktische wijsheid ontkent. De voorgestelde principes zijn simplistisch en wreed. Ze passen niet bij een liefdevolle en intelligente bejegening van de kostbare wezens die mensen zijn. Bovendien heeft dit idee tegenstrijdige eigenschappen.

Je bent vrij om te kiezen voor het leven en vrij om te sterven. Als de pijn en ontberingen in je leven jouw wil om te leven uitgeput hebben, of als je, na je best te hebben gedaan, uit je ervaringen concludeert dat het voor jou niet mogelijk is om in dit leven in deze wereld gelukkig te worden, dan is daarvoor bij de Levensbron niets anders dan het hoogste respect en compassie.

(1) Die worden dan eufemistisch ‘uitdagingen’ genoemd. Misschien gebeurt dit omdat mensen die dit idee voor waar houden, niet beseffen hoe pijnlijk en uitputtend het leven van iemand die zichzelf dood is geweest.

(2) In het stuk “Dat onze levensloop bepaald is (het ‘soul contract’ idee)” ga ik hier uitgebreider op in. Ik noem daar ook nog meer verwante ideeën, met hun implicaties en vragen die ze oproepen. Die zal ik daarom in dit stuk niet opnieuw noemen en bespreken.